Электронлă вулавăш

Ку сайтра эсир чăвашла çырнă хайлавсене тупма пултаратăр. Пур хайлава та авторĕ, çырнă çул тăрăх çăмăллăн тупма пулать. Ку архива ятарласа хатĕрленĕ — сире килĕшекен хайлавсене эсир ку сайтра та, уйрăммăн уçласа илсе те вулама пултаратăр.

Пӗлме: хайлавсем вырнаҫтармалли йӗрке.

Эпĕ ача чух пирĕн пӳрт çумĕнче пĕчĕк сад пахчи пурччĕ. Унта ик-виçĕ тĕп улмуççи, çавăн чухлех чие çырлипе çĕмĕрт тата хурлăханпа хăмла çырли тĕмĕсем ешеретчĕç. Садри улма-çырла лайăх пиçсе пулса çитессе эпир нихçан та кĕтсе тăман. Вĕсем кăшт чăмăртансанах, ешĕллех татса çисе пĕтереттĕмĕр. Пире, ача-пăчана, витаминсем ытларах кирлĕ пулнă, анчах эпир ун чух нихçан та тăраниччен улма-çырла çисе курман. Улма-çырла терăр-ха! Ун чухне пирĕншĕн кишĕр те уяв çимĕçĕ пулнă. Аттесем кĕркунне Пăвана пукрав ярмăркине кайсан, эпир вĕсене ялтан пĕр çухрăм хире тухса кĕтсе илеттĕмĕр. Вĕсем вара пире тӳрех кишĕр тыттаратчĕç.

— Манăн кишĕр пысăкрах! — тетчĕ кишĕр пекех хĕрлĕ çӳçлĕ Емельян.

— Манăн кишĕр тутлăрах! — теттĕм эпĕ. Вара эпир пĕр-пĕрин кишĕрне çыртса пăхаттăмăр та:

— Пĕр пекех! — тесе килĕштереттĕмĕр.

Питĕ туслăччĕ эпир Емельянпа. Пĕр-пĕр илемлĕ кĕленче катăкĕ  е урăх тĕлĕнмелле япала, калăпăр, яка качă-мăчи, е çутă шапа хуранĕ тупсан, пĕр-пĕринпе пуçма-пуçах улăштараттăмăр. Кусналла е мерелле те яланах пĕрле выляттăмăр. Манăн анне е унăн кукамăшĕ икерчĕ е хуран кукли пĕçерсен те, эпир пĕр-пĕрне -хăналамасăр ирттерсе яман.

Малалла

Эп — хăратăп.

Хăратăп.

Хăратăп.

Этемпе этемле пулаймасăр

Çухалса çĕтесрен те хăратап.

Хĕрнĕ хăйăр çинчи шыв тумламĕн

Уссăра каясран та хăратăп.

Чунăмри хĕлĕхе хускатмасăр

Чулланса хытасран та хăратăп.

Йышăнман пуш сăмах чури майлăн

Ытлашши пуласран та хăратăп.

Утăмпа утăма шутламасăр

Янккаса тухасран та хăратăп.

Тăвана хур туса, сăмах майăн,

Усала юласран та хăратăп.

Хăрамасăр чăтма та хăратăп.

Эп — хăратăп.

Хăратăп.

Пĕр харавçă ятран хăрамастăп.

— Ман ик çунат! Сахал-им маншăн,

Çут ĕмĕтпе вăй-хал пулсан...

— Ăнлан тата, пĕр хăвшăн çеç çунсан,

Çĕклеймĕç нихăçан та вырăнтан!

Анне сарриллĕ сар чечек

Ял çулĕ хĕрринче.

Чăваш хĕрарăмĕ пекех

Чипер çурхи тĕнче.

Хушпу тенкиллĕ шыв хыçра

Чăнкăртатса юлать.

Чăпар куккук çăкалăхра

Çӳрес куна шутлать.

Арçын куçĕ пекех элле

Пыл хурчĕсеи вĕл-вĕл.

Хĕрарăм кĕпилле вĕлле

Чĕл-чĕлл, чĕл-чĕлл, чĕл-чĕлл.

Чупас çулсем инçе-инçе —

Юртать, юртать юпах.

Тенкĕ сасси çинçе-çинçе —

Вĕçленесси çуках.

Ачасем,

Ачасем,

Çывхарать çуркунне.

Ак çитеççĕ кĕçех

Кăнтăртан кайăксем.

Эпир хатĕр каллех

Вĕсене йышăнма:

Вĕллесем хатĕрех —

Йăвасем çавăрма.

Инçетрен,

Инçетрен

Шăнкăрч-юрăçă килет.

Кăçал çĕнĕ вĕлле

Пирĕнтен вăл илет.

Çунатне çат çапса

Чарăнмасăр юрлать.

Ши! кăна шăхăрса

Сăввине те калать.

Ачасем,

Ачасем,

Ӳсĕр, тет, хăвăртрах.

Пурăнатпăр эпир

Чи аван вăхăтра.

Ир-каç çанталăк сулхăн тăрать. Кăнтăрла хĕвел ăшшăн пăхать пулин те, кĕркунне çитни çапах та паллă. Çулçăсем саралнă, пилеш çулçи, ав, хĕп-хĕрлех.

Шкултан килсен, Толя. яланхи пекех, кукамăшне пулăшма кайрĕ. Вĕсем халĕ çĕрулми кăлараççĕ.

— Кукамай, кур-ха! — тет вăл, тем пысăкăш çĕрулми кăтартса. — Чăн-чăн çын кĕлетки евĕрех.

— Сысна çури пысăкăш-çке ку, — тет кукамăш,Толя аллинчи мыскараллă çимĕçе илсе пăхса.

Вĕсем иккĕшĕ те савăнăçлăн кулаççĕ. Çĕрĕ питĕ кăпăшка пирки арçын ача çĕрулмине йывăç кĕреçепе сирпĕтет кăна. Кунтах чăххисем те чаваланса çӳреççĕ. Тăрăшсах тем шыраççĕ, тем сăхаççĕ вĕсем. Ыттисем хушшинче пĕр сап-сарă чăх уйрăмах палăрать. «Урăх сурт» тетчĕ кукамăш ун пирки. Инкубатортан чĕп илсе килнĕ чухне темле ăнсăртран лекнĕ иккен вăл. Ыттисенчен тĕсĕпе илемлĕн уйрăлса тăнăран-ши, Толя çав сар сăмсаллă чĕппе пуринчен ытларах юрататчĕ. Çитĕнсе çитсен, пысăкăшĕпе те самаях палăрса тăратчĕ вăл. «Ку чăх çăмарта туса чĕп кăларсан, питĕ аван пулмалла та...» — ĕмĕтленетчĕ кукамăш, ун çине юратса пăхса.

Анчах вĕсен ĕмĕтленни кăлăхах пулчĕ. Çав чăх çăмартисене курасси пулмарĕ. Вăл çу каçиччен пĕр çăмарта та туса памарĕ.

Малалла

Хуламăр хирĕнче,

Ял хĕрринче Митта кунне упрать

Çӳл кĕнеке пек палăк.

Пил шухăшлă поэтăн шкулĕнче

Авăрланать пăлхар чĕриллĕ халăх.

Алмуш çĕршывĕ пулнă, пур, пулать:

Тухан хĕвел пек хĕрлĕ, сарă

Элемĕ уçлăх тăрăх сарăлать —

Чăваш илемĕ пулманах ай сарăм.

Пин ĕмĕтлĕ хĕм кĕнеки умне

Асăрханса хам сăввăма хуратăп —

Çунинччĕ çăлтăр астрă вырăнне,

Сӳннинччĕ пур тĕрме те,

Пур хура та.

Пит хухĕм-çке Митта поэт бульварĕ.

Чул палăк евĕр шкулĕ — çур хула!

Ăçта çитсен те манăçа юлмарĕ,

Пăлхарлатса тăрать ман кăмăла.

Çăлтăр ӳкрĕ çӳлтен,

Мĕн-ши пулчĕ,

Тĕп тымарĕ татăлчĕ чĕрен?!

Курăнмасть çиелтен,

Мĕн-ши юлчĕ,

Кам кулли илтĕнет инçетрен?..

Чунсăр тунсăх-çелен

Шуса килчĕ...

Ӳкĕнӳ тĕлкĕшет кĕтесре.

Çăлтăр ӳкрĕ çӳлтен,

Чĕре — юлчĕ,

Иртес çук ирттерми тĕнчерен.

Ятлă çыннăн ятлăхĕ хулпуççи çинче,

Çавраçилĕ килет те вĕçтерсе каять.

Ятсăр çыннăн ятсăрлăхĕ чунĕ тĕпĕнче,

Çынни ӳксе вилсен те, çумĕнчех юлать.

Ав, лере, кĕтесре,

Шурă чул айĕнче,

Çав сăмах.

Çавăнтах.

Ахлатмастăп текех

Ах та ах,

Ах та ах!

Эс — кулах,

Эс — çырлах,

Савăнах!

Вăл манран

Аякра та кайра,

Шурă чул айĕнче

Сивĕ чул пек

Çав сивĕ сăмах.