Электронлă вулавăш

Ку сайтра эсир чăвашла çырнă хайлавсене тупма пултаратăр. Пур хайлава та авторĕ, çырнă çул тăрăх çăмăллăн тупма пулать. Ку архива ятарласа хатĕрленĕ — сире килĕшекен хайлавсене эсир ку сайтра та, уйрăммăн уçласа илсе те вулама пултаратăр.

Пӗлме: хайлавсем вырнаҫтармалли йӗрке.

Ӳпне выртрĕ çаврăнса

шăрт сухаллă уйĕ,

леш касра куллен сикет

çĕн хăтийĕ-туйĕ.

Кив çăва çинче ватти

качака çитерчĕ,

кӳршĕсен пуçтах ачи

шкулалла вĕçтерчĕ,

тем сиссе мăнтăр хурсем

какăлтатрĕç хытă,

шăм çисе çуталчĕ тин

касмăкри мăн йытă.

Ахăртне,

каллех кĕр çитрĕ пулмалла,

ман йышшин

ăшăрах тумтир тăхăнмалла.

1977, Июлĕн 26-мĕшĕ, Шупашкар

Савăнăçлă эп паян. Тахçанхи ĕмĕте пурнăçларăм, лавккаран шап-шурă туфли туянтăм. Унпа утма питĕ меллĕ. Стадиона тухса вунă çухрăм та чупма пултаратăп кирлех пулсан. Тĕрĕссипе каласан пушмакăм хакла ларчĕ. Э, тепĕр тесен йӳнĕ япала халь ăçта пур?

Канмалли кун çитрĕ те хавас кăмăлпа яла вĕçтертĕм. Ара, килтисемшĕн тахçанах тунсăхласа çитрĕм. Телефонпа тăтăш пуплетпĕр-ха, анчах юнашар ларса калаçнине мĕн çиттĕр! Картише кĕрсе тăтăм çеç, мана кайăк-кĕшĕк сырса та илчĕ.

– Эй, маттурккасем. Тунсăхларăр-им? – тесе çеç ĕлкĕртĕм, хур аçи ураран сăхса илчĕ.

Ыратрĕ! Чăтайман енне пĕшкĕнсех лартăм. Ак çурăм çине автан чалт! сиксе хăпарчĕ те пуçран так тутарчĕ. Турăçăм! Куç хуралса килчĕ. Пĕтĕм вăя пухса картлашка еннелле ăнтăлтăм. Ĕлкĕреймерĕм, кăркка хăваласа çитрĕ...

Тăна кĕрсен куçа уçса ятăм та чалтах сиксе тăтăм. Хутаçран çăкăрпа батон кăларнă та авă епле юратса çиеççĕ путсĕрсем. Кучченеçе вĕсем валли илсе килменччĕ те. Кăлпассие паçăрах кӳпсе ячĕç ахăртнех. Ун пек тутлă япалана ас тивмесĕр чăтаяс çуках вĕсем. Çурăма сăтăркаласа пӳрте кĕтĕм те диван çине лаках лартăм. Ах, хама тин çын пек туя пуçларăм.

Малалла

Вырăспала вырăсла,

Тутарпала тутарла

Пултаратăп калаçма,

Яр уçатăп чунăма

Чĕлхем пăртак такăнсан,

Кăштах карта лармасан

Мана хатĕр пулăшма

Мана хатĕр ал пама

Вырăс тусăм вырăсла,

Тутар тусăм тутарла...

* * *

Эп илтетĕп çаплах Хусанкай сассине,

Вăл тăван чĕлхеме пуç тайма чĕннине.

* * *

Митта Ваçлейĕн юррине,

Вăл халăха ыр суннине.

Тăван чĕлхешĕн çуннине

Эпир манмастпăр ĕмĕрне!

* * *

Туятăп эп Ухсайра

Тăван чĕлхемĕр хăватне.

Янравлă сăвă-юрăра

Эпир яман чăваш ятне.

* * *

Юрий Сементере

Тус-тăванăм Сементер, —

Чĕлхемĕршĕн пĕрлешер!

* * *

Аристарх Дмитриева

Эс çĕклетĕн тăван чĕлхене

Çут хĕвеллĕ тĕнче тӳпине.

* * *

Петĕр Эйзина

Санра чăвашлăх вăйлине,

Санра чĕлхемĕр илемне

Малалла

Тупнă сăмахсене

шăрçан-шăрçан тиретĕп,

эп вĕсене

йĕркесене тиретĕп.

Тиретĕп те,

виç çăлтăртан

çакса яратăп,

тиретĕп те,

тен, кам пулсан та курĕ-ха тесе,

тен, теприне вăл кирлĕ пулĕ-ха тесе,

виç çăлтăртан

çакса яратăп.

Ман сăввăмсем,

вĕр çĕннисем те киввисем,

йăлтах тупнăскерсем.

Эп вĕсене

чăн-чăн хуçи, тен, курĕ-ха тесе,

хуçи курсассăн илĕ-ха тесе

уй-хир пек уçă хут çине

пухса хуратăп.

Хураçырма. Июлĕн 15-мĕшĕ.

А. Васана

Чĕрӳ каллех ĕшеннĕн чăхăмланă,

сываласси темле, тесе пуплен.

Калаçнăран чирӳ кăшт çăмăлланнăн

инкек çинчен мансах ĕмĕтленен.

Этем чĕри ытла ачаш та çепĕç,

ытла та вăл аманчăклă иккен.

Усал сăмах кала, чир-чĕрĕ çыпăç –

юман кĕрешĕ-и, пурпĕрех ӳкен.

Сăмах хăвачĕ çивчĕ хĕç пек мар-и?

Пĕри ыр ен, теприйĕ – усалли.

Тен, тахăшĕ сана кун-çул сунмарĕ,

хĕç тытрĕ унăн таса мар алли?

Чĕрӳ чăхăмламан, чĕрӳ аманнă,

суранĕ сывалса хăçан пирчет?

Ак халь каллех чирӳ çинчен йăлт маннă,

сана чĕнет малашлăхлă инçет.

«Чĕре ырри вăл пирĕншĕн сахал-ха.

Кирли – çав ырăшăн çапăçасси.

Çак çĕр çинчи йăлтах сана, ман халăх,

кунччен туни, татах та тăвасси».

Çапла шухăшсемпе хыпса çунатăн,

куратăн хальхине те пуласне.

Çур сăмахран чарнатăн та тăнлатăн

хастар чĕрӳн уксах çемми-сасне...

Сан хуйхуна пайлас тесе эп килтĕм,

Малалла

Пилеш йӳнчĕк авăнать –

авăнтăр,

пĕчĕкки тĕлĕк курса

савăнтăр.

Аслати, ан кĕмсĕртет,

шăпрах пул.

Сар хĕвел, кĕрсе пӳрте

ăшшăн кул.

Сăпкана алне тăсать

çут шевле,

пуçĕнчен вăл ачашлать

пепкене.

Пилеш йӳнчĕк авăнать –

тӳстĕр-и?

Пĕчĕккийĕ карăнать,

ӳстĕр-и!

Тӳпере тăри юрлать,

«Тăр-тăри,

сăпкара ача çыврать,

куртăр-и?».

Сар ыраш ятлать лешне,

«Шăптарах,

шурă лĕпĕш-тĕлĕкне

куртăрах».

Пилеш йӳнчĕк авăнать, –

авăнтăр,

пĕчĕккийĕ çывăрса

савăнтăр.

Шупашкар, 1977, июнĕн 1-мĕшĕ

– Йĕкĕт, йĕкĕт,

кала-ха, мĕн пулчĕ?

Хăлат евĕр юлан пулас чух,

вут-çĕлен пек утпа вĕçес чух

аллунти чĕлпĕрӳ пушă юлчĕ,

ăмăрт кайăкăн çеç пăхас чух

ик куçу куççульпе кăна тулчĕ.

Харсăр йĕкĕтĕн вăйĕ

хавшарĕ-и-мĕн?

ташлакан урхамах

уксахларĕ-и-мĕн?

Йĕкĕт, йĕкĕт,

кала-ха, мĕн пулчĕ?

– Ах, тăванăм, ытла та

тĕпчетĕн-çке эс,

ăмăрт кайăк куçран

тинкеретĕн-çке эс,

хуйхă уснă пуçа

хуйхататăн-çке эс.

Хăлат евĕр вĕçме

вăй-хăват та çитет,

турă ут чĕлпĕре

туртасса çеç кĕтет.

Килĕме инçетрен

килеймерĕм-çке эп,

анне вырнĕ умне

чĕркуçленеймерĕм-çке эп.

Аннем куç хупнине

пĕлейменшĕн йĕрĕп,

саппунне чуптуса

пил илменшĕн йĕреп.

1977, майăн 22-мĕшĕ, Шупашкар

"Хыпар" хаçатра ĕçлекен тусăмсене

Кăвар чĕреçĕм чĕннипе,

Тăван чĕлхемĕр ячĕпе

Салам "Хыпар" хаçатăма!

Хастар çынсем "хыпарçăсем",

Чăвашлăха сыхлакансем,

Чĕлхемĕре упракансем,

Чун илемне çĕклекенсем,

Çĕре çити пуçа тайса,

Çĕр юррăма шăрантарса

Сунатăп сывлăх эп сире, —

Туптантăр туслăх — пĕрлĕхре!

2005, кăрлач

– Туяллă çулçӳрен хăрушă.

Çав çын сана

çапма, çыран çинчен тĕксе яма

пултарĕ.

– Çук, тĕрĕс мар,

çав çын мана

путас чухне туя тăсса

хăтарĕ.

1977, майăн 7-мĕшĕ, Шупашкар

Хĕвре пăхса ӳстернĕ шанчăка

сан кутамккун пĕр кĕтесне хурам-и?

Эп хам паян юлсассăн та çука,

пӳспе тирпейлĕн чĕркесех парам-и?

Инçе çула тухатăн-çке. Унта

тумхахлă тĕттĕмлĕх те, тем те пур-тăр.

Апла ман шанчăк санăн аллунта

куçсăррисен туйи пек кирлĕ пултăр.

Пулăшмалла-çке пирĕн пĕр-пĕрне,

ӳстерĕп-ха, ан хăртăр çех тымарĕ.

Кайран, эп хам çула тухас чухне,

мана хăй шанчăкне

теприйĕ парĕ.

1977, майăн 7-мĕшĕ, Шупашкар